Laatst bijgewerkt op 06-01-2009
A
Komt uit de muziekwereld: (Italiaans: ad agio = op zijn gemak), in de muziek een term waarmee een langzaam tempo wordt aangeduid.
Encarta ® Winkler Prins 2006 © 1993-2005 Microsoft Corporation/Het Spectrum. Alle rechten voorbehouden.
(...)
Met behulp van een interferometer is de middellijn van Aldebaran bepaald; deze bedraagt circa 45 maal die van de zon. Aldebaran is een visuele dubbelster, doch de begeleider is zeer lichtzwak (m = +13). Daar Aldebaran slechts weinig ten zuiden van de ecliptica staat, wordt ze vrij regelmatig door de maan bedekt. De helderheid van Aldebaran is niet helemaal constant.
Encarta ® Winkler Prins 2006 © 1993-2005 Microsoft Corporation/Het Spectrum. Alle rechten voorbehouden.
Betekent zoiets als: er is een besluit genomen, een beslissing gevallen, en de gevolgen daarvan moeten geaccepteerd worden (Van Dale).
De uitspraak wordt toegeschreven aan Julius Caesar, die dit gezegd zou hebben toen hij zijn legioenen het bevel gaf om de Rubico over te steken en Rome binnen te trekken. Met de uitspraak wordt bedoeld dat er vanaf dat punt geen weg terug meer is.
1. eerzucht
2. (in ’t mv.) begeerte om te verwerven
3. streven naar en lust tot goede of betere vervulling van een ambt, een taak, ijver, lust om te werken
4. (verouderd) lust, animo
tegelijkertijd twee verschillende, bep. positieve en negatieve, waarden hebbend.
Synoniemen: dubbel, tweeslachtig.
Met een aantekening: Aqua = water en Domus = huis. Echter is het geen goed Latijn om deze combinatie te gebruiken.
De vrouw van de schipper van dit schip heet ook Myra.
De opmerking van de taaldeskundige is kort maar krachtig: onzincombinatie/wat de gek erin ziet/moderne kunst.
Diepzeeonderzoeker die in een klok of onderzees laboratorium in zee afdaalt en daar verblijft.
Taaldeskundige: aqua=water/nauta=schipper; dus dubbelop!!, want een 'nauta' in Latijn is altijd een die met water te maken heeft.
In Italië staat vaak bij drankautomaten -solo per asporto- en dat wordt vertaald als: only for take away.
Het astrolabium is een van de oudste astronomische instrumenten, waarmee de posities van hemellichamen zijn te bepalen. Waarschijnlijk werd het voor het eerst gebruikt door de Griekse astronoom Hipparchus in de eerste eeuw voor Christus. Het werd toegepast door zeevaarders tot de uitvinding van het sextant door Isaac Newton in de zeventiende eeuw.
Encarta ® Winkler Prins 2006 © 1993-2005 Microsoft Corporation/Het Spectrum. Alle rechten voorbehouden.
B
"Baitulos - Greek name for the swaddled (ingezwachtelde), anointed (met olie overgoten) stone. Prevalent (vaak voorkomend) in many myths and legends. From Bhai and also, tli, tleh, or tloh; combined, Bhai-tuloh, "life-restoring child."
Taaldeskundige: Inderdaad is er een (zeldzaam) Grieks woord baitulos. Woordenboek zegt 'meteoorsteen' (en dus heilig want uit de hemel…).
(Bron: www.battennoord.nl)
Taaldeskundige: Deze vertaling vereist een andere vorm van bonus/bono. Grammaticaal kan het alleen betekenen: '(samen) met de/een goede God'. De volgorde in het Latijn is dan wel wat vreemd.
C
Naar de spreuk: carpe diem quam minimum credula postero.(Horatius, Oden 1, 11, 8): pluk de dag, maak zo min mogelijk staat op de volgende (ook in de zin van: stel nooit uit tot morgen wat ge heden doen kunt)
In de Van Dale kwam ik de volgende leuke bijkomstigheid tegen:
concordia discors: tweedrachtvolle eendracht, o.a. bij Horatius en Ovidius, die daarmee de harmonie in de natuur ondanks de strijdende natuurkrachten op het oog hadden.
Of: Onder het alziend oog van God.
Volgens de taaldeskundigen onjuist: Fout; maar wie weet meent iemand te moeten schrijven "koster/bewaarder/bewaker voor God", maar dat zet je niet op een schip.
D
Komt uit de muziekwereld en betekent daar: Van het begin af herhalen. En zo begint een schipper ook weer telkens opnieuw.
- De vierde letter van het Griekse alfabet
Letterlijk 'God toestemmende (door een wenk) / toezeggend / belovende'. De vertaling kan dan worden: 'als God toestemt', of: 'met Gods toestemming'.
Het is een Latijnse uitspraak naar aanleiding van de Bijbeltekst Jakobus 4 vers 15. Jakobus 4 vers 13 t/m 15 handelt over de onzekerheid van het leven. Er staat:
Welaan nu gij, die daar zegt: "Wij zullen heden of morgen naar zulk een stad reizen, en aldaar een jaar overbrengen, en koopmanschap drijven en winst doen". Gij die niet weet, wat morgen geschieden zal! Want hoedanig is uw leven? Want het is een damp, die voor een weinig tijds gezien wordt en daarna verdwijnt. In plaats dat gij zoudt zeggen: "Indien de Heere wil en wij leven zullen, zo zullen wij dit of dat doen."
Van Dale: Tot het uiterste gedreven en daardoor niets ontziend, volmaakt roekeloos mens.
Woordenboek bij Encarta: Wanhopige waaghals, iem. die in vertwijfeling niets ontziet.
E
Het wordt echter vaak gebruikt met als betekenis: 'Tot hiertoe heeft de HEERE ons geholpen'. Dit heeft zijn oorsprong in de Bijbel, 1 Samuël 7 vers 12:
Samuël nu nam een steen, en stelde dien tussen Mizpa en tussen Sen, en hij noemde diens naam Eben-Haezer; en hij zeide: Tot hiertoe heeft de HEERE ons geholpen.
Onjuist, want dan zou het moeten zijn: 'ex mari gratia'. (Latijn)
F
Herkomst volgense Van Dale: Frans, gevormd van Latijn facere (doen) + totum (alles), dus: doe alles
Commentaar van twee taalkundigen:
1. Niet mee eens. Fatum is inderdaad Latijn voor 'noodlot'.
Ferenda is een wat bijzondere werkwoordsvorm van 'fero' (=dragen/lijden) (het zgn. gerundivum, wat aangeeft dat een bepaalde handeling behoort gedaan te worden. Vergelijk 'agenda': de dingen die gedaan moeten worden en 'linquenda': de dingen die verlaten moeten worden). De precieze vorm ervan wordt bepaald door het onzijdige 'fatum'. Het wordt dan: "het noodlot dat gedragen moet worden / te dragen is". (Eigenlijk Fatum Ferendum).
2. Ferenda is óf vrouwelijk enkelvoud óf neutrum meervoud. Kan dus niet bij fatum= het lot.
Taaldeskundige 1: Fout. Omdat 'festina vere' lastig te vertalen is, vermoed ik dat er hier een fout gemaakt is door de schipper die zijn schip 'festina vere' heeft genoemd. Mogelijk scharniert de fout rond het Latijnse woord voor lente (ver, veris) en het Nederlandse begrip lente.
Taaldeskundige 2: Fout. Festina vere: Onzin. Ik denk ook dat iemand 'vere' heeft aangedragen als vertaling voor 'in de lente' of zo iets.
G
Encarta ® Winkler Prins 2006 © 1993-2005 Microsoft Corporation/Het Spectrum. Alle rechten voorbehouden.
H
Het lijkt totaal niets te maken te hebben met de betekenis die ik gemaild kreeg: Zilver of goud, in de zin van: soms is het zilver en soms is het goud.
Encarta ® Winkler Prins 2006 © 1993-2005 Microsoft Corporation/Het Spectrum. Alle rechten voorbehouden.
I
Encarta ® Winkler Prins 2006 © 1993-2005 Microsoft Corporation/Het Spectrum. Alle rechten voorbehouden.
Vooral in Rooms-katholieke kringen wordt met deze term Maria, de moeder van Jezus aangeduid.
Wordt in het Nederlands gebruikt als 'tijdelijk' of 'waarnemend', officieel moet er dan staan 'ad interim'.
J
Officieel begint het in het Latijn met een i. Het Latijn kent geen j als beginletter, maar dan staat er altijd een i: Iustitia.
K
Zie ook http://nl.wikipedia.org/wiki/Kasbah.
L
Linquenda tellus, et domus, et placens uxor (Horatius). Deze Latijnse spreuk betekent: 'Eens moeten wij deze grond, dit huis en de dierbare echtgenote verlaten'.